PRESENTACIÓN.

             La obra histórica de Julio César (100 a. C. - 44 a. C.) está reunida en los Commentarii rerum gestarum, que comprenden un Bellum Gallicum (7 libros) y un Bellum Civile (3 libros). El título de Comentarios le fue dado por un colaborador de César, Aulus Hirtius. El Bellum Civile es una obra inacabada, debido a la muerte de César. Los tres libros que tenemos van del 49 a. C. a la muerte de Pompeyo, en el 48 a. C. Parece que falta el principio, y el brusco final coincide con la muerte del autor. En el libro I, César evoca las causas de la guerra; después expone el comienzo de la campaña: paso del Rubicón y tentativa de reconciliación con Pompeyo. El libro II narra la primera guerra de España contra los lugartenientes de Pompeyo y la toma de Marsella. En el libro III se narra la marcha de César a Grecia, el asedio de Dyrrachium y la batalla de Farsalia, en la que Pompeyo fue derrotado, y más tarde asesinado por los emisarios del rey de Egipto. César llega a Egipto, castiga a los asesinos y rinde homenaje a Pompeyo.

1.      El Senado, tras algunas discusiones, decide que César debe licenciar sus tropas.

Sic vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi, inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat; si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri.

Bellum civile, 1, 2.

2.      Mientras César espera en Rávena respuesta, el Senado vuelve a reunirse

Profugiunt statim ex urbe tribuni plebis seseque ad Caesarem conferunt. Is eo tempore erat Ravennae exspectabatque suis lenissimis postulatis responsa, siqua hominum aequitate res ad otium deduci posset. Proximis diebus habetur extra urbem senatus. Pompeius eadem illa, quae per Scipionem ostenderat, agit, senatus virtutem constantiamque conlaudat, copias suas exponit.

Bellum civile, 1, 5.

3.      César exhorta a sus tropas y parte hacia Rímini.

 Hortatur, cuius imperatoris ductu VIIII annis rem publicam felicissime gesserint plurimaque proelia secunda fecerint, omnem Galliam Germaniamque pacaverint, ut eius existimationem dignitatemque ab inimicis defendant . Conclamant legionis XIII, quae aderat, milites (hanc enim initio tumultus evocaverat, reliquae nondum convenerant) sese paratos esse imperatoris sui tribunorumque plebis iniurias defendere. Cognita militum voluntate Ariminum cum ea legione proficiscitur, ibique tribunos plebis, qui ad eum confugerant, convenit. Reliquas legiones ex hibernis evocat et subsequi iubet.

Bellum civile, 1, 7.

Acceptis mandatis Roscius cum Caesare Capuam pervenit ibique consules Pompeiumque invenit; postulata Caesaris renuntiat. Illi re deliberata respondent scriptaque ad eum mandata per eosdem remittunt, quorum haec erat summa: Caesar in Galliam reverteretur, Arimino excederet, exercitus dimitteret; quae si fecisset, Pompeium in Hispanias iturum. Interea quoad fides esset data Caesarem facturum, quae polliceretur, non intermissuros consules Pompeiumque dilectus.

Bellum civile, 1, 10.

5.      Curión toma Iguium.

Interea certior factus Iguvium Thermum praetorem cohortibus V tenere, oppidum munire, omniumque esse Iguvinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit. Cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. Milites in itinere ab eo discedunt ac domum revertuntur. Curio summa omnium voluntate Iguvium recipit. Quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis XIII ex praesidiis deducit Auximumque proficiscitur.

Bellum civile, 1, 11.

6.      Terror en Roma ante los rumores de la llegada de César.

Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit ut, cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque Pompeio ex senatus consulto proferendam, protinus aperto sanctiore aerario ex urbe profugeret. Caesar enim adventare iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur.

Bellum civile, 1, 14.

7.      César recorre el Campo Piceno.

Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. Cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. Etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. Milites imperat; mittunt. Interea legio XII Caesarem consequitur. Cum his duabus Asculum Picenum proficiscitur. Id oppidum Lentulus Spinther X cohortibus tenebat; qui, Caesaris adventu cognito, profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. Relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa. A quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit, ipsum dimittit.

Bellum civile 1, 15.

8.      Acontecimientos en Corfinio y Sulmona.

 Recepto Firmo expulsoque Lentulo, Caesar conquiri milites, qui ab eo discesserant, dilectumque institui iubet. Ipse unum diem ibi rei frumentariae causa moratus Corfinium contendit. Eo cum venisset, cohortes V praemissae a Domitio ex oppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter III. Ibi cum antecursoribus Caesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. Caesar legionibus transductis ad oppidum constitit iuxtaque murum castra posuit.

Re cognita, Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos regionum, magno proposito